Resistentiemanagement Botrytis | Syngenta Nederland

Resistentiemanagement Botrytis

Botrytis in sierteeltgewassen

Botrytis is een zeer succesvolle schimmel doordat het veel verschillende plantsoorten kan infecteren. Botrytis ontwikkelt zich bij alle weertypen en op vrijwel alle gewassen, als er maar vrij water en een invalspoort beschikbaar is om te kiemen. Hierdoor kan Botrytis zich gemakkelijk ontwikkelen en is het risico op resistentie groot. Gelukkig hebben we onder glas het klimaat voor een groot deel zelf in de hand waardoor we de ontwikkeling van Botrytis enigzins onder controle kunnen houden. Desondanks zullen we deze schimmel ook moeten bestrijden omdat deze desastreuze gevolgen kan hebben voor het gewas.

Botrytis in sierteeltgewassen

Botrytis is een zeer succesvolle schimmel doordat het veel verschillende plantsoorten kan infecteren. Botrytis ontwikkelt zich bij alle weertypen en op vrijwel alle gewassen, als er maar vrij water en een invalspoort beschikbaar is om te kiemen. Hierdoor kan Botrytis zich gemakkelijk ontwikkelen en is het risico op resistentie groot. Gelukkig hebben we onder glas het klimaat voor een groot deel zelf in de hand waardoor we de ontwikkeling van Botrytis enigzins onder controle kunnen houden. Desondanks zullen we deze schimmel ook moeten bestrijden omdat deze desastreuze gevolgen kan hebben voor het gewas.

Symptomen Botrytis

De Nederlandse naam voor Botrytis cinerea is ‘grauwe schimmel’ en deze naam doet zijn eer aan als je de meest voorkomende symptomen bekijkt. B. cinerea veroorzaakt in gewassen lesies (beschadigingen) op stengels, op bladeren, op vruchten en op de bloemen. Deze beschadigingen zijn grijs-bruin van kleur en pluizig vanwege de sporendragers. Zo ontstaan op roos en gerbera in de oogst, in de bewaring en tijdens transport, kleine ronde vlekken, ook wel ‘pokken’ genoemd. Deze pokken kunnen dan uitgroeien tot de grijsbruine plekken. Ook kan de bloembodem worden aangetast, waardoor de bloem verwelkt. In komkommer en tomaat vormt Botrytis plekken op verse snoeiwonden, dit zijn eenvoudige invalspoorten voor de schimmelsporen. Deze Botrytis plekken groeien uit en kunnen de volledige stengel omvatten, waardoor de plant boven de aangetaste plek verwelkt of zelfs helemaal afsterft. Botrytis behoort tot de groep van de necrotrofe schimmels, hetgeen betekent dat hij stoffen uitscheidt, waardoor plantencellen afsterven en vervolgens de inhoud van de gedode cel gebruikt als voeding. In het ergste geval sterft de volledige plant. Zo heeft ieder gewas zijn eigen typerende kenmerken, maar overal verschijnt de duidelijk herkenbare grijsbruine schimmelpluis en dan weet je dat het mis is.

 

Tegengaan van de ontwikkeling

Als je meer inzichten hebt hoe een schimmel zich ontwikkelt, kan er mogelijk ook rekening mee gehouden worden in de sturing van het klimaat om verdere verspreiding en/of aantasting te voorkomen. Botrytis ontwikkelt zich bij alle weertypen en op vrijwel alle gewassen, zolang er maar vrij water en een invalspoort beschikbaar is om te kiemen. Botrytis sporen kiemen bij temperaturen tussen 2 en 32°C waarbij de optimum temperatuur tussen 20-25°C ligt. De sporen hebben vocht nodig uit de omgeving om te kunnen kiemen. De minimum luchtvochtigheid voor kieming ligt rond 90%. Als er wonden op het gewas aanwezig zijn of als er sprake is van condensatie, dan kunnen deze ook voldoende vocht leveren voor de kieming van de sporen. Na het kiemen van de sporen kan er binnen 2 tot 4 uur sprake zijn van een infectie van de plant.

In de tabel is weergegeven onder welke omstandigheden er gevaar is op Botrytis. Uit deze studie van Kerssies (1994, in roos) kwam ook naar voren dat er meer pokken zijn bij een hoge luchtvochtigheid en een lage instraling.

RV

(%)

6,7,8 d. voor oogst

Instraling

(J cm-2day-1 ), 1,2, 3 d. voor oogst

Botrytis

Gevaar

< 70%

Niet relevant

Nee

70 - 75%

<750

Ja

75– 80 %

<1750

Ja

> 80 %

Niet relevant

Ja

Levenscyclus Botrytis

Doordat Botrytis een eenvoudige en snelle verspreiding van zijn sporen kent, kan Botrytis snel en hard toeslaan. Hierdoor is er ook een verhoogd risico van het ontstaan van resistentie als er niet goed afgewisseld wordt tussen de middelen uit de verschillende chemische groepen.

Hieronder ziet u de levenscyclus van Botrytis.

Wat kun je zelf doen om een Botrytis aantasting te voorkomen?

Onder glas hebben we het klimaat voor een groot deel zelf in de hand, waardoor de ontwikkeling van Botrytis enigszins onder controle te houden is. Het is dus belangrijk om een niet al te vochtig microklimaat te hanteren. Dit kan onder andere bewerkstelligd worden door een regelmatig groeiend gewas zonder al te veel vegatieve groei na te streven. Daarnaast is een goede ventilatie en een actief klimaat belangrijk, zodat het vocht tijdig tussen het gewas afgevoerd wordt en het gewas dus niet een te lange bladnat periode kent. Dit kan in een aantal gewassen, zoals bijvoorbeeld in potplanten, betekenen dat er een lagere plantdichtheid gehanteerd moet worden. 
Zijn er toch planten flink aangetast, dan is het aan te raden om deze in een afgesloten plastic zak te verwijderen om verder infecties te voorkomen.
Botrytis komt vooral in de donkere periodes van het jaar extra naar voren, omdat er weinig instraling is en er niet altijd een heel groeizaam klimaat in de kas aanwezig is. Hierdoor zie je hogere luchtvochtigheden en langere bladnat periodes. Als je dit van te voren weet, kun je proberen hier al zoveel mogelijk op in te spelen. Door van tevoren samen met je gewasbeschermingsadviseur al een goed plan van aanpak te maken. Zo word je niet ineens verrast.

Er zijn verschillende wegen die naar Rome leiden, zo is dat ook met de keuze van de gewasbeschermingsmiddelen. In een periode waar de druk van Botrytis in het gewas nog relatief laag is, zou je kunnen kiezen om biologische producten zoals bijvoorbeeld het bacteriepreparaat Bacillus amyloliquefaciens (o.a. Taegro) in te zetten. Dit soort producten dienen voor een goede werking in een vroeg stadium ingezet te worden zodat de bacteriën bij een goede gewasbedekking de schimmelsporen geen kans geven om zich verder te ontwikkelen. Loopt de kans op een Botrytis aantasting toch op, dan is het belangrijk dat er goed met de beschikbare gewasbeschermingsmiddelen afgewisseld wordt om resistentie te voorkomen.

Om het iets makkelijker te maken, hebben we hieronder een handig overzicht gemaakt van de beschikbare middelen in de markt.

Schema resistentiemanagement Botrytis

De Syngenta producten staan met merknaam genoemd, de andere met actieve stof naam. Botrytis is door het FRAC gedefinieert als een schimmel met een hoog resistentie risico. Om resistentie ontwikkeling te voorkomen is het belangrijk dat je op de juiste manier afwisselt tussen de producten. Belangrijk hierbij is te letten welk werkingsmechanisme het middel heeft. Ook deze werkingsmechanismes worden door het FRAC ingedeeld in LOW, MEDIUM of HIGH risico op resistentie. Dit schema toont het product en welke FRAC code dit product heeft. Het is belangrijk om niet af te wisselen tussen producten met dezelfde code omdat dit verdere resistentie ontwikkeling in de hand kan werken. Zorg er dus voor dat je een schema opstelt dat dit voorkomt. Uitgebreid advies hierover kun je terugvinden op www.frac.info.

Uitleg in video

Bekijk hier de anti-resistentie aanpak in ziekten en plagen

botrytis

Botrytis

Een gevaarlijke ziekte met hoge kans op resistentie ontwikkeling.

Powdery Mildew / Echte meeldauw

Echte meeldauw

Ontwikkelt zeer gemakkelijk resistentie, zeker in een meerjarige teelt.

Valse meeldauw

Dit schema kunt u inzetten bij Oömyceten.

Rups

Rupsen

Schade door insecten voorkomt u met het juiste schema.

Trips

Zorgt voor grote schade in een gewas bij een te late aanpak.

Mineervlieg

Mineervlieg

Dit schema kunt u inzetten bij mineervlieg.

Spint

Spint

Resistentie kan door de korte levenscyclus gemakkelijk ontstaan.

Expert Center

Direct toegang tot kennis over gewasbescherming.